Straatverkopers in Jodhpur en het effect van NASVI
De beelden van de gebeurtenissen in Tunesië, Egypte en Libië houden de hele wereld al wekenlang in hun greep. Niemand zal vergeten dat dit allemaal begon met de zelfverbranding van Mohammed Bouazizi, een straatverkoper in Tunesië die uit wanhoop over zijn uitzichtloze situatie geen andere uitweg zag. Hij was niet de enige.
Zelfverbranding in Jodhpur
Dit bleek toen ik de afgelopen week in Jodhpur over de markt liep met NASVI, een Indiase straatverkopers organisatie, en Ramash ontmoette. Staand achter zijn stalletje met een grote hoeveelheid herenschoenen in alle kleuren en maten, laat Ramash zijn littekens zien en vertelt: “het is pas drie jaar geleden maar de situatie hier in Jodhpur was extreem slecht voor straatverkopers. Verschillende keren per week werden we weggejaagd door de politie en werden al onze spullen in beslag genomen. Ook werd ons geld afgetroggeld door maffia- achtige personen die zogenaamd bescherming boden. Ook ik zag geen andere uitweg dan mezelf in brand te steken. Gelukkig hebben mijn vrienden me gered.” Dankbaar kijkt hij zijn collega straatverkopers aan die een beetje schaapachtig grinniken.
Situatie verbeterd
Hoe komt het dat Ramash de toekomst nu zoveel zonniger inziet? Voor een groot deel is dit te danken aan de inspanningen van de vakbond van straatverkopers die is aangesloten bij de overkoepelende federatie NASVI. Door met 250 mannen en 150 vrouwen de handen ineen te slaan vormen de straatverkopers een front dat opkomt voor hun rechten. Allereerst zijn er afspraken met het gemeentebestuur gemaakt om de straatverkopers niet meer weg te jagen als ze zich achter een bepaalde lijn op straat opstellen. Zo vormen ze geen gevaar voor de verkeersveiligheid en kan dat geen reden zijn om ze weg te jagen. Daarnaast lobbyt NASVI bij het gemeentebestuur om de in 2004 ingestelde nationale straatverkoperswet ook echt uit te voeren.
Sociale zekerheid
Een collega van Ramesh, Rakim Das, laat zien dat sociale zekerheid een ander onderwerp is waarmee NASVI zich terecht bezighoudt. Moeizaam komt hij naderbij geschuifeld en laat een been zien dat twee keer zo dik is als normaal, omzwachteld met een groezelig verband. Tijdens het werk verwondde Rakim Das zijn been en moest in het ziekenhuis worden opgenomen. Omdat hij niet verzekerd is, moet dit allemaal uit eigen zak betaald worden. Zijn collega’s op de markt sprongen bij, maar konden dit niet al te lange tijd doen. En daarom staat Rakim maar weer op de markt, leren riemen te verkopen, met zijn been dat nog lang niet genezen is. Een ziektekostenverzekering, zoals NASVI die voor alle straatverkopers wil laten afsluiten, is er nog niet.
Ruimtegebrek
Babu Devi, Shera Devi en Marju Devi zijn allemaal familie van elkaar. Al generaties lang verkopen zij armbanden op deze markt, die al 250 jaar op deze plek wordt gehouden, onder een historische klokkentoren. Ironisch gezien staan zij precies onder een groot bord waarop staat dat hier geen straatverkoop mag plaatsvinden. Het gemeentebestuur geeft meer om toeristen dan om straatverkopers. En ondanks een beslissing van het Hogere Gerechtshof in Jodhpur, dat er genoeg plaats moet zijn voor straatverkopers op deze markt, is een groot aantal simpelweg weggejaagd. De familie Devi laat zich echter niet wegjagen en houdt stand, met de vakbond achter zich.
Wilma Roos, 18 maart 2011