Bestrijding kinderarbeid in Marokko: met activiteiten en... een bril !
Veel werkende kinderen in Marokko zijn voortijdige schoolverlaters. In Fès pakte basisschool 18 Novembre de schooluitval met veel succes aan. De aanpak krijgt nu in heel Marokko navolging.
Ver weg van de oude, toeristische binnenstad van de Marokkaanse stad Fès ligt basisschool 18 Novembre. De school vormt het centrum van een arme, troosteloze wijk, waar kinderen door verbrand afval struinen en een jongetje zakken huisvuil ophaalt met ezel en kar.
Mouthif Mohammed, docent Frans en Arabisch op 18 Novembre, is onderweg naar zijn school en ziet de vuilnisophaler. Hij weet dat kinderarbeid niet in een keer is op te lossen, maar op zijn school is wel een heel goed begin gemaakt. Op het schoolplein wordt Mohammed enthousiast onthaald door tientallen schoolkinderen. De docent is populair bij zijn leerlingen. Met moeite baant hij zich een weg door de meute joelende kinderen. Pas in het kantoor van de directeur kan hij rustig het succesverhaal van 18 Novembre vertellen.
Slechte ogen
De basisschool - met 1.400 leerlingen - was in 2004 een van de 5 deelnemers aan een pilotproject van de Marokkaanse onderwijsbond SNE, de lokale partner van FNV Mondiaal en Aob, om in Fès de schooluitval terug te dringen. Op 18 Novembre was de uitval voor die tijd ook hoog, vertelt Mohammed. “Kinderen kwamen vaak van de een op de andere dag niet meer naar school.” Door het project van SNE werd er tijd vrijgemaakt voor docenten om ouders van schoolverlaters thuis te bezoeken. Daar kwamen ze achter de redenen van de schooluitval: armoede, maar ook onwetendheid van de ouders, die het nut van onderwijs niet inzagen. “De kinderen werden vervolgens thuis aan het werk gezet of vielen ten prooi aan makelaars in kinderarbeid”, zegt Mohammed. Een andere oorzaak van de uitval was een opmerkelijke: slechte ogen. “Leerlingen konden het schoolbord niet lezen en een bril was onbetaalbaar voor de ouders. Dus werden de kinderen thuis gehouden of moesten aan het werk.”
Faciliteiten en voorlichting
Vanaf 2004 ging 18 Novembre met hulp van de onderwijsbond de strijd aan met schooluitval en kinderarbeid. Docenten kregen voorlichting en trainingen over de omgang met kinderen en de gevaren van kinderarbeid. Ouders werden bezocht door docenten om het belang van school uit te leggen en hulp bij problemen te bieden, leerlingen ontvingen extra boeken en huiswerkbegeleiding. En de school werd aantrekkelijker gemaakt: muren werden door kinderen beschilderd, het schoolplein en de toiletten kregen een opknapbeurt, er kwam een bibliotheek.
Ogentest en bril
Naar schoolgaan werd een stuk leuker door buitenschoolse activiteiten en nieuwe vakken als schilderen en tekenen. In een van de klaslokalen laat Mohammed een ander nieuw vak zien: theater. Voor de klas spelen groepjes leerlingen vol overtuiging toneel. De docent wijst een brildragende leerling aan. “Hij heeft van de onderwijsbond een bril gekregen en kan nu weer lezen.” Alle 9.000 leerlingen van de 5 scholen die deelnemen aan het SNE-project kregen een ogentest en - indien nodig - een bril. De leerresultaten van deze scholieren schoten omhoog. Mohammed: “En ze worden door hun ouders en schoolgenoten niet meer als ‘dom’ versleten, maar horen er weer helemaal bij.”
Resultaten spectaculair
De resultaten van de strijd tegen schooluitval op basisschool 18 Novembre zijn spectaculair. In 2004 vielen nog 160 leerlingen uit, in 2009 waren dat er nog maar 9. Na het succes bij de 5 scholen in Fes is het project van SNE uitgebreid naar 30 scholen in 5 Marokkaanse regio’s. Scholen in heel Marokko staan in de rij om te kunnen deelnemen aan het project.
Tekst: Bart Speleers
Foto’s: Saskia de Ruiter